Sevgiline Saygı, Sevgine Sadakat: Evlilikte 3S Kuralı

Ocak ayı çoğumuz için bir başlangıç hissi taşır. Yeni kararlar, tazelenen umutlar ve

“bu yıl bazı şeyleri farklı yapacağım” cümleleriyle gelir. Evlilikler için de Ocak ayı

aslında benzer bir daveti içinde barındırır: Durup ilişkiye yeniden bakmak, nelerin iyi

gittiğini fark etmek ve zorlanan alanlarda daha bilinçli adımlar atmak. Bu durup

bakma hâli, bir eleştiri ya da yargılama değil; aksine evliliği koruma ve güçlendirme

niyetinin bir göstergesidir. Tam da bu noktada, uzun süreli ve sağlıklı evliliklerin

temelinde yer alan üç ana kavramdan söz edebiliriz: sevgi, saygı ve sadakat. Kısaca,

Evlilikte 3S Kuralı.

Sevgi: Hissetmekten Öte, İlişkiyi Besleyen Bir Davranış Biçimi

Sevgi çoğu zaman yoğun bir duygu olarak tanımlanır. Zamanla azalmasından ya da

kaybolmasından sıkça söz edilir. Oysa psikolojik ve klinik açıdan baktığımızda

sevgi, gelip geçen bir duygu olmaktan ziyade bilinçli olarak sürdürülen bir

ilişki pratiğidir. Uzun soluklu evliliklerde belirleyici olan şey, duygunun yoğunluğu

değil; eşler arasındaki bağın nasıl korunduğudur.

Sevgi; eşin ihtiyaçlarına duyarlı olmak, zor anlarda duygusal olarak ulaşılabilir

kalabilmek ve “yalnız değilsin” mesajını tutarlı biçimde verebilmektir. Araştırmalar,

eşlerin birbirlerinin duygularına düzenli ve şefkatli şekilde yanıt verdikleri ilişkilerde

bağlanmanın güçlendiğini göstermektedir. Sevgi çoğu zaman büyük sözlerden değil;

günlük hayatta gösterilen küçük ama sürekliliği olan davranışlardan beslenir.

Dinlenildiğini hissetmek, önemsenmek ve görülmek sevginin en somut

göstergelerindendir.

Saygı: Sevginin Güvende Olduğu Alan

Sevgi ancak saygının olduğu bir zeminde sağlıklı şekilde var olabilir. Saygı, eşinizi

sizinle aynı düşünmek zorunda olan biri olarak değil, ayrı bir birey olarak kabul

edebilme becerisidir. Evlilikte saygı; farklılıklara tahammül gösterebilmek, eşin

duygularını küçümsememek ve çatışma anlarında bile incitici olmamayı

seçebilmektir.

Klinik çalışmalarda sıkça karşılaşılan durumlardan biri şudur: Eşler birbirlerini

sevdiklerini söylerler, fakat iletişimlerinde kırıcı bir dil hâkimdir. Alay etmek,

küçümsemek, tehditkâr olmak ya da susarak cezalandırmak, evliliğin duygusal

güvenliğini zedeler. Özellikle Gottman’ın uzun yıllara dayanan araştırmaları, evlilikte

saygısızlık ve küçümsemenin ilişkiyi en fazla yıpratan faktörlerden biri olduğunu

göstermektedir. Saygı, eşlerin birbirlerine kendileri olabilecekleri güvenli bir alan

sağlamasıdır.

Sadakat: Güveni İnşa Eden ve Koruyan Temel Değer

Sadakat çoğu zaman yalnızca aldatma kavramı üzerinden ele alınır. Oysa klinik

olarak baktığımızda sadakat, evlilikte bundan çok daha geniş ve hassas bir alanı

kapsar. Sadakat yalnızca fiziksel ya da duygusal bir üçüncü kişinin varlığıyla

sınırlandırılamaz; eşin arkasından gizli işler çevirmemek, evlilik bağını

zedeleyecek davranışları bilerek ve isteyerek sürdürmemek anlamına gelir.

Sadakatsizlik her zaman fiziksel olmak zorunda değildir. Saklamak, gizlemek, eksik

söylemek, önemli konularda eşini bilgilendirmemek ya da bilerek habersiz bırakmak

da sadakatin ihlali olarak değerlendirilir. Çünkü sadakat, ilişkide şeffaflık ve güven

duygusunu korumayı içerir. Eş, evlilik içinde neler olup bittiğini sonradan öğreniyorsa;

bazı bilgileri tesadüfen fark ediyorsa ya da “benden bilinçli olarak saklandı”

duygusunu yaşıyorsa, burada güven ciddi şekilde zarar görür.

Klinik gözlemler ve araştırmalar göstermektedir ki evliliklerde en yıkıcı etkilerden biri,

gizli yaşam alanlarının oluşmasıdır. Bu gizlilik üçüncü bir kişiyle ilgili olmasa bile;

maddi konular, sosyal ilişkiler, mesajlaşmalar, karar süreçleri ya da bireysel tercihler

üzerinden de ortaya çıkabilir. Mesele neyin yapıldığı kadar, neden saklandığıdır.

Saklama davranışı çoğu zaman suçluluk, kontrol ihtiyacı ya da yüzleşmekten

kaçınma gibi süreçlerle ilişkilidir ve zamanla evlilikte duygusal mesafeyi artırır.

Sadakat; eşini kırmamak için değil, ilişkiyi korumak için dürüst olabilmektir. Rahatsız

edici olsa bile gerçeği paylaşmak, zor konuşmaları ertelememek ve evlilik içindeki

sorumluluğu tek başına değil, birlikte taşımayı seçmektir. Güven duygusu sadakatle

doğrudan ilişkilidir ve güven sarsıldığında yaşanan şey sadece hayal kırıklığı değil;

kişinin kendini değersiz, dışlanmış ve yalnız hissetmesidir. Bu nedenle sadakat,

evliliğin yalnızca ahlaki değil; psikolojik olarak da en temel yapı taşlarından biridir.

“Sevgiline Saygı, Sevgine Sadakat”

Bu ifade, evliliğin duygusal ve etik dengesini sade ama son derece güçlü bir şekilde

özetler. Sevgi; incitmemeye niyet etmekle başlar, saygıyla korunur ve sadakatle

sürdürülebilir hâle gelir. Seviyorsan, eşinin arkasından iş çevirmemeyi; onun bilmesi

gereken konuları saklamamayı; ilişkinin yükünü tek başına değil, birlikte taşımayı

seçersin.

Sadakat yalnızca aldatmamak değildir. Sadakat; gizlememek, eksik söylememek,

eşini bilinçli olarak habersiz bırakmamak ve “bilse üzülür” gerekçesiyle ilişki içinde

gölgeli alanlar oluşturmamaktır. Çünkü sevgi, ancak güvenin olduğu yerde huzur

verir. Güvenin zedelendiği bir evlilikte, sevgi bile zamanla sorgulanan ve yorucu bir

hâl alır.

Saygı, eşinin duygularını değersizleştirmemeyi; sadakat ise eşinin gerçeğini elinden

almamayı gerektirir. Bir evlilikte eş, en son öğrenen kişi hâline geliyorsa, fiziksel bir

aldatma olmasa bile ilişki ciddi şekilde zarar görür. Bu nedenle “sevgiline saygı”,

yalnızca kırıcı olmamak değil; “sevgine sadakat” ise yalnızca sınır koymak değil,

şeffaf ve dürüst bir ilişkiyi seçmektir.

Evlilik kusursuz olmak zorunda değildir; fakat güvenli, saygılı ve açık bir ilişki olmak

zorundadır. Gizlenenlerin biriktiği, konuşulmayanların çoğaldığı ve “nasıl olsa

anlamaz” düşüncesinin hâkim olduğu evliliklerde, en çok zarar gören şey ilişkideki

bağdır. Oysa sağlıklı evlilikler; zor olanı konuşabilme cesaretiyle, rahatsız edici olsa

da gerçeği paylaşabilme sorumluluğuyla güçlenir.

Ocak ayı, evliliğe yeniden bakmak ve bazı soruları dürüstçe sormak için iyi bir

başlangıç olabilir:

“Eşime gerçekten saygılı mıyım?” 

“İlişkimizin hiçbir alanında gizli kapılar var mı?” 

“Sevgimi, güvenli ve şeffaf bir şekilde yaşatıyor muyum?”

Bu sorular suçlamak için değil; ilişkiyi onarmak ve güçlendirmek için sorulduğunda

iyileştirici olur. Unutulmamalıdır ki güçlü evlilikler; büyük sözlerle değil, her gün

yeniden seçilen sevgi, korunan saygı ve bilinçle sürdürülen sadakatle inşa edilir.

                                                                        Uzman Klinik Psikolog Begüm Turanoğlu